یکی از ابهامات مهم در عرصهء روابط اجتماعی، ابهام حاصل از ارائه تعریف نادرست از مقولات سهگانه اجتماعی، یعنی سیاست-اقتصاد و فرهنگ است. تا زمانی که به تعاریف صحیح هریک از این مقولات دست نیابیم و نتوانیم مرزهای هریک را مورد شناسائی قرار دهیم، طبعا توانائی تحلیل تعامل این سه را نخواهیم داشت که لاجرم آثار این ناتوانی به صورت …
بیشتر بخوانید »اقتصاد سیاسی
توسعه صادرات غیر نفتی: شمشیر چوبین و آسیاب غولآسا!
توجه به کارنامه صادرات در کشور ما بدون دقت در رویدادهائی که شرایط امروز را پدید آوردهاند غیر ممکن است. بیگمان مهمترین این رویدادها گرایش اقتصاد کشور به نفت بعنوان مهمترین منبع درآمد کشور بوده است. این گرایش بود که توانست مهمترین رکن رابطهء توسعه را، یعنی رابطهء بخش خصوصی مولّد ثروت با دولت را مخدوش کند، و باز همین …
بیشتر بخوانید »از جامعه ی نقدپذیر تا جامعه اسپارتی
اکثر خوانندگان با داستان بسیار عبرتآموز مثنوی دربارهء نحوی و کشتیبان آشنایند و آن را خواندهاند. اگر متهم نشویم که لازمهء مثنویخوانی هم داشتن یک دو جین مدرک و سند و سوابق دانشگاهی است، که ما فاقد آنیم، برداشتی از این قصه را مقدمه این مقاله میکنیم و از خدا میخواهیم که همواره ما را از نعمت آزادهبودن و آزادگی …
بیشتر بخوانید »غرب خیالی، غرب واقعی!
شناخت ما از غرب (و لا جرم داوری و موضعگیریهایمان دربارهء آن) مبتنی بر واقعیاتی است که متعلق به دیروز بودهاند، و امروز به تاریخ پیوستهاند. غرب در روند یک استحاله همه جانبه قدم به دوران جدیدی گذاشته و مشخصات و ویژگیهای تازهای یافته است که اگر آنها را نشناسیم قادر به تنظیم برنامههایی واقعبینانه و کارآ برای تأمین منافع …
بیشتر بخوانید »توسعه و حلقهء گمشده آن در ایران (I)
یکی از شاخصهای اصلی و مهم توسعه چگونگی توزیع منابع و روندی است که این توزیع دنبال میکند. بدین معنی که جهت اصلی توزیع منابع در جامعه به سمتی است که؛ بتواند موجب افزایش ارزش افزوده اجتماعی شود. طبعا این جهت در دو روند تولید و مبادله دنبال میشود. در بهترین شرایط میتوان حالت بهینهء توسعه را مبادلهء میان دو یا …
بیشتر بخوانید »از اجتهاد دفعی تا اجتهاد رفعی
مقدمه تا پیش از انقلاب صنعتی، که هنوز نهاد پژوهش در سازمانهای کار، فعال نشده بود، برای مدیریت اجتماعی و سازمانهای کار و زندگی هیچ چارهای وجود نداشت مگر آنکه ضرورتهایی که امنیت زندگی را به خطر میانداختند، دفع شوند. و این، به معنی تفوق عنصر سیاسی بر عنصر فرهنگی در نظامهای زندگی اجتماعی در آن زمانها بود. هرچه این …
بیشتر بخوانید »توسعه و حلقهء گمشده آن در ایران (II)
مدیریت سهبعدی به جای مدیریت دوبعدی نکتهء مهم دیگر که باید به آن اشاره کرد انقطاع میان سرمایه و کار در کشورهای جهان سوّم است، بطوریکه ساختهای کهنهء سرمایه توان تحرّک و توزیع کالا و دانش را در جامعه ندارند. تقریبا در هیچیک از کشورهای صنعتی نمیتوان اثری از ساختهای کهنهء سرمایه پیدا کرد. به همین دلیل نیز مدرنیته در …
بیشتر بخوانید »انقلاب از نوع اول، یا از نوع دوم؟
انقلاب از نوع اول، یا از نوع دوم؟ انقلابها گاه به آزادسازی نیروهایی کمک میکنند که توانایی هدایت جامعه به سوی توسعه و ایجاد بستر برای بروز خلاقیت انسانها را دارند و گاه جامعه را در هزارتویی از بحرانهای حسرتآفرین گرفتار میسازند. انقلابهایی را میشناسیم که قدرت را به وسیلهای برای اهداف اقتصاد توسعه تبدیل میکنند و در مقابل آنها …
بیشتر بخوانید »مسایل حلنشده در ساختار اقتصاد سیاسی ایران
سرآغاز اجرایی هر برنامه توسعه در هر جامعهای در پیوند میان توانایی مدیریت کار با سرمایه نهفته است. علت روشن است. تنها سرمایه است که میتواند منابع کمیاب لازم برای تحرک اجتماعی فراهم آورد. صد البته که اجرای این روند که خود روندی ریسکپذیر است، هم به دانایی نیازمند است و هم به تجربه و قدرت حل مشکل بنیادین نهادهای …
بیشتر بخوانید »قدرت مدیریت و منابع قدرت
هر مدیری پدیدارهای موجود در فضای کارش را به دو شکل نگاه میکند. یا به صورت منبع و یا به ص ورت وسیله. پدیدار آنگاه که در مقام منبع قرار میگیرد، در حالتی است که میتوان از آن نیرویی جدید (منطقهایی نو) استخراج کرد و آنگاه که در مقام وسیله به پدیدارهای اطرافمان مینگریم در حقیقت میخواهیم آنها را باندازهء …
بیشتر بخوانید »