فرد، جامعه و پدیدهء «هیئت»

«کلوتس»، در «جمهوری جهانی» خود، که یکی از متون خواندنی در زمینهء مدائن فاضله است، می گوید: «من از هوشیاری مستبدین کمتر می ترسم تا از سهل انگاری آزادیخواهان». از نظر کلوتس و بسیاری دیگر از معاصران او، رفتارهای جمعی انقلابیون فرانسه هم «هیئتی» بود و هم افراد عضو این هیئت ها هیئتی رفتار می کردند. او می نویسد: «این هیئت ها خطرناکند چرا که نمی توان آنها را به پیروی از قانون واداشت. در حقیقت واداشتن یک فرد به پیروی از قانون بسیار سهل تر از واداشتن یک هیئت به پیروی از آن است».

بیشتر بخوانید »

تروریسم و متافیزیک مدرن / عشق به بشریت و نفرت از مردم!

داستایوسکی روزی نگرانی خود را از آنارشی چنین بیان کرد: «ترکیب عشق به بشریت با نفرت از مردم یکی از خطرات مهلک نهفته در سیاست مدرن است.»* یکی از دلایل ظهور تروریسم در نیویورک به ماهیت این شهر مربوط می گردد. نیویورک را باید نقطه تلاقی دو مکانیسم کاربرد معکوس فیزیک و متافیزیک تعریف کرد.*

بیشتر بخوانید »

روان های عجول و تراژدی فرهنگ

گفت: این روزها به حرکت مردم در خیابان ها و پیاده روها توجه کرده ای؟ گفتم: توجه هم این روزها ابعاد و اشکال مختلف پیدامی کند. گفت: اینکه مردم بشدت عجول شده اند انگاری کسی دنبالشان کرده است و آنان به فرار مدام، آن هم در این جنگل سیمان، قیر، ماسه و دود و سرانجام به سروصدا مشغول.  گفتم: از …

بیشتر بخوانید »

روشنفکران سنتی، روشنفکران شبه مدرن و مقوله توسعه

مقاله‌ای که در زیر مطالعه می‌فرمائید واپسین‌ بخش مقاله‌ای است که در شماره گذشته این ماهنامه، زیر عنوان «انسان ایرانی؛ سنت و نوزائی» چاپ شد. محور آن مقاله بررسی این پرسش بنیادین بود که آیا سنت‌ها، درهرحال، و هر شرایطی تا توسعه و مدرنیته‌ در تضاد و تعارضند؟ در ذیل همین پرسش این‌ پرسش هم مطرح شد که چگونه امکان دارد «انسان‌ ایرانی» واقعیت و ماهیت سنت‌های جامعه خویش را به درستی شناسایی کند و دریابد چگونه می‌توان از تلفیق سنت‌ها با عناصری که جهان را متحول کرده‌اند، نسخه‌ای ملی برای یک توسعه ملی و پایدار، تهیه کند.

بیشتر بخوانید »

کار روشنفکر دریوزگی قدرت نیست

یکی از نخستین پیشگامان همراهی با ماهنامهء «گزارش» برای سامان یافتن نقد جریان روشنفکری‌ معاصر ایران، همکار گرانمایه‌مان آقای محسن قانع بصیری بود که چاپ مقالهء ایشان با عنوان «مشکل‌ روشنفکران؛ ترجمه یا خلاقیت؟» در شمارهء ۵۴ ماهنامه توجه محافل علاقه‌مند را جلب کرد. ایشان در ادامهء همان بحث، و با مورد استناد قرار دادن یکی از کتابهای دکتر داریوش شایگان، موضوع را از زاویهء دیگری مورد بحث قرار داده‌اند که در این شماره مطالعه می‌فرمایید.

بیشتر بخوانید »

کنکاشی برای شناختن ماهیت ترور گرایان کنونی ایران

در گروه دیگر، احساس غبن به صورت‌ گرایش بسیار تند به سوی همان اهداف‌ آرزومندان انقلاب ظهور می‌کند. همان‌ نیروهایی که انقلاب در آغاز آنها را به سوی‌ آرزومندی تشویق می‌کرد، اکنون به دلیل تمایل‌ انقلاب برای حرکت به سوی یک زندگی عقلایی‌ و فقدان قدرت درک موقعیت جدید، با سرعت‌ به سوی رفتارهای غیر قابل مکاشفه، برای حفظ قدرت خود کشانده می‌شوند. ترور یکی از تجلیات این تمایل افراطی است. هیچ رویدادی‌ تراژیک‌زاتر از آرمانی نیست که زمان حضور خود را از دست داده است. معمولا یک آرمان‌ زمان حضور خود را آنگاه از دست می‌دهد که‌ توانایی زایش عقول مناسب به ویژه زمانه خود را از دست داده باشد.

بیشتر بخوانید »

گرانی یک پدیده است و گرانفروشی پدیده‌ای دیگر…

در اقتصاد سیاسی جامعهء بسیار اتفاق می‌افتد که یک پدیده خود را به دو یا چند صورت مختلف‌ نشان می‌دهد. یکی از آنها پدیده افزایش شدید قیمت‌هاست که گاه به صورت گرانی و گاه بصورت‌ گران‌فروشی و گاه هر دو بروز می‌کند.شرایطی که منجر به بروز این دوگانگی در عرصه پدیده بسیار مخرب افزایش قیمت‌ها شده است‌ براستی پیچیده است. از یکسو با مقوله‌ای جهانی بنام بحران ارزش مواد خام و تغییر ساختار مبادلاتی‌ جهان روبروئیم و از سوی دیگر، بحران توزیع ناسالم منابع کمیاب در عرصه‌های مصرف داخلی‌ درگیریم.در چنین وضعی دست‌یابی به برنامه‌ای برای گریز از وابستگی و نیل به استقلال به نظر چندان‌ آسان نمی‌رسد. هرچند که در راه استقلال گریز از چنین بحران‌هائی غیر ممکن نیست. مهم‌ترین نکته در این راه تشخیص صحیح‌گرانی از گران‌فروشی در عرصه‌ای از تصحیح نظامات توزیع منابع و نقش‌ گروههای اجتماعی است.

بیشتر بخوانید »

آغاز و پایان سقوط مدیران توطئه گر…

توطئه نماد دیگر مقولهء زورگوئی است؛ با این‌ تفاوت که زورگوئی توطئه عریان است و توطئه، زورگوئی در حجاب. نگاه کنید به فضای زندگی‌ مستبدین، دیکتاتورها و برخی از مدیران زورگو که‌ چگونه در کنارشان نطفه‌های توطئه شکل می‌گیرد و سرانجام به غولی بی‌شاخ و دم تبدیل می‌شود.

بیشتر بخوانید »

انسان ایرانی: سنت و نوزائی

آیا سنت‌ها، درهرحال و هرشرایطی با توسعه و مدرنیته در تضاد و تعارض اند؟ آیا چنانکه گروهی‌ معتقدند، سنت سد راه آزادی و باروری اندیشه و زایش عقول جدید و مترقی است؟ و نیز آیا نظر آن‌ گروهی که هرگونه تغییر در سنت‌ها را به مثابه نادیده‌ گرفتن ارزش‌ها قلمداد می‌کنند، قابل اعتناء است؟

بیشتر بخوانید »

قدرت و اخلاق از چشم دوربین

در نمایشنامه جالب و جذاب رام کردن زن سرکش نوشته ویلیام شکسپیر، موضوع اصلی زنی است سرکش که دیگران قادر به کنترل وی نیستند. هیچ خواستگاری جرات نزدیکی به او را ندارد. تا اینکه سرانجام یک نجیب زاده ولنگار اما باهوش، طمع به جهیزیه اش می بندد و به خواستگاری اش می رود. در آغاز مورد هجوم این دختر قرار می گیرد اما سرانجام او را به عقد خود درمی آورد و در همان آغازین شب عروسی، زمانی که در خانه پدرزنش سفره شام پهن شده، عروس را با خود به خانه اش می برد.

بیشتر بخوانید »